Deel 3 in de serie Werkgeluk: De kracht van sociale banden

De kracht van sociale banden

‘De deadline is volgende week. Je voelt de druk en stress opbouwen en weet dat je de komende week jezelf gaat opsluiten en overuren gaat draaien. Sportlessen zeg je af, dat drankje met een vriend/vriendin stel je uit en ook je gezellige kletsmomenten met je partner moeten eraan geloven: je hebt geen tijd want je moet even gaan knallen!’ Herkenbaar? Veel mensen gaan op deze manier om met stress en werkdruk, maar de Positieve Psychologie heeft aangetoond dat het ook anders kan, beter kan.

Als we kijken naar gelukkige en succesvolle mensen, dan zien we dat zij het anders aanpakken. In plaats van zich terug te trekken en in hun cocon te kruipen, halen zij juist hun sociale banden aan. In plaats van geen tijd te hebben, máken zij tijd voor sociale contacten. En volgens Shawn Achor werpt dat vruchten af: deze mensen zijn gelukkiger en hierdoor, energieker, productiever, meer bevlogen en stressbestendiger!

Onze sociale banden, onze relaties met de mensen om ons heen, zijn belangrijk. Sterker nog, ze zijn een van de bepalende factoren van ons geluk. In een van de langstlopende psychologische studie, ‘The Harvard Grant Study’, is het leven van 268 jongemannen vanaf 1938 gedurende 75 jaar(!) gevolgd. Wat blijkt? Het allerbelangrijkste element in hoe gelukkig en succesvol deze mannen waren, was hoe sterk hun sociale banden waren.

Talloze onderzoeken bevestigen deze voorspellende waarde van sociale banden. Zo ook het “Very Happy People” onderzoek van Seligman en Diener, twee van de meest toonaangevende wetenschappers op het gebied van de Positieve Psychologie. Zij concluderen dat de enige significante factor die de gelukkigste 10 procent van de rest onderscheidt, is de kracht van hun sociale banden. Ook het onderzoek van Shawn Achor levert deze resultaten op: onder 1.600 Harvard studenten blijken sociale banden een grotere voorspeller van geluk te zijn dan schoolcijfers, sociaal milieu of geld.

Kortom, we hebben mensen nodig op wie we kunnen rekenen; levenspartners, vrienden, familie, collega’s. Zij zorgen ervoor dat we beter zijn, scherper zijn en ook dat we sneller overeind komen na tegenslag.

Of zoals Ed Diener mooi zegt: “Zoals we voedsel en zuurstof nodig hebben, zo hebben we sociale banden nodig.”

 

Hoe komt dat?

Wat is dat dan toch met die sociale banden? Hoe kunnen we de kracht van sociale banden verklaren? Naast het feit dat elk positief sociaal contactmoment ons een een mentale boost geeft, gebeurt er fysiologisch gezien ook een aantal dingen. Positieve sociale banden zorgen ervoor dat:

      Het ‘plezier hormoon’ oxytocine wordt vrijgegeven → verlaagt angst en verhoogt concentratie en focus

      Er wordt minder cortisol (stress hormoon) afgegeven

      Je lichaam wordt beschermd tegen de schadelijke effecten van stress op je cardiovasculair-, neuro-endocrien- en immuunsysteem

 

Dit betekent dat sociale banden niet alleen positieve effecten hebben op je geluk, maar dat ze zelfs van invloed zijn op je levensverwachting. Ja, onderzoek wijst uit dat sociale banden minsten zoveel effect hebben op je levensverwachting als roken, sporten, obesitas en hoge bloeddruk! Een mooie quote uit het boek ‘A General Theory of Love’ van Lewis, Amini en Lannon, citeert een arts: “When launching a life-raft, the prudent survivalist will not toss food overboard while retaining the deck furniture. If somebody must jetison a part of life, time with a mate should be the last on the list: He needs that connection to live.”

 

Deze wijsheid helpt ons ook op de werkvloer, want in tijden van hoge werkdruk en stress, is het cruciaal dat we ons vasthouden aan onze sociale banden en sociale interacties niet gaan vermijden. De sociale connecties op het werk fungeren namelijk als een soort van bescherming tegen de negatieve effecten van stress en hoge werkdruk. Elke positieve interactie die werknemers hebben, verlaagt de bloeddruk, verlaagt het cortisol gehalte (stress hormoon) en verhoogt je positiviteit. Het heeft een positieve invloed zowel op je mentale als op je fysieke gesteldheid. De steun die je krijgt van sociale banden zorgen ervoor dat je je werk goed kan doen, dat je uitdagingen aan kan gaan, dat je beter bestand bent tegen stress en tegenslagen.

Daarom is het belangrijk om hierin te investeren. In goede en slechte tijden. In rustige maar ook vooral in drukke tijden. Het vervelende is dat mensen in drukke of slechte tijden juist MINDER gaan investeren in sociale connecties: het gaat slecht met het bedrijf, we moeten nu even alles op de “belangrijke” dingen focussen, geen leuke dingen en sociale prietpraat meer. Terwijl talloze studies bewijzen dat het tegenovergestelde veel beter werkt: hoe meer medewerkers gestimuleerd worden om met elkaar te ‘socializen’, face to face interacties aan te gaan, hoe meer bevlogen ze zijn, hoe meer energie ze hebben en hoe beter de resultaten zijn. Zoals Shawn Achor mooi verwoordt: “The people who survive stress the best are the ones who actually increase their social investments in the middle of stress."

 

Hoe doe ik dat dan?

Vanuit de Positieve Psychologie zijn er talloze interventies en oefeningen ontwikkeld die erop gericht zijn om sociale banden te versterken. Als voorbeeld en concrete tips zijn hier drie acties die je kunt doen om je sociale banden zowel thuis als op het werk te versterken:

1.     Signature strengths avond

Plan een date avond met je partner, waarin je allebei je signature strengths (je positieve karakter eigenschappen, zie link) kan inzetten. Deze oefening heeft dubbel effect: je leert je eigen signature strengths kennen en inzetten en door inspirerende dingen samen te doen versterk je de band met elkaar. Een voorbeeld: jij kan je signature strength ‘nieuwsgierigheid’ inzetten door een nieuw exotisch gerecht te gaan koken. Je partner kan zijn/haar signature strength ‘creativiteit’ of ‘waardering’ inzetten om het gerecht zo mooi en creatief mogelijk vast te leggen (foto’s, bijzondere opmaak, etc.)

2.     Positief reageren op goed nieuws

Het is belangrijk om sociale banden zowel in slechte tijden als goede tijden te versterken. Onderzoek toont aan dat de manier waarop je reageert op iemands goede nieuws, een sterke invloed heeft op de kwaliteit van je relatie/band. Er zijn verschillende manieren van reageren, en slechts 1 is versterkend voor je sociale band. Voorbeeld: Je collega of partner heeft een project succesvol afgerond en vertelt dit enthousiast aan jou. Jij reageert:

o      Positief maar passief: Ah, dat is leuk.

o      Negatief: Oh? Is het je gelukt? Had ik niet verwacht!

o      Negeren: Ik moet dit even afmaken hoor.

o      Actief en constructief: Wat ontzettend leuk! Het was een mooie uitdaging die je goed hebt aangepakt! Wat zijn de hoogtepunten van het resultaat/Wat voor moois heb je afgeleverd? Tell me more!

Let er dus op dat de volgende keer dat je partner met positief nieuws komt, dat je dan actief en positief reageert en hem/haar helpt om het positieve moment opnieuw te beleven. Dit versterkt je sociale band met de ander significant.

3.     Doe iets aardigs voor een collega

Neem deze week minimaal drie momenten waarop je een collega opzoekt en iets aardigs doet voor hem/haar. Het kunnen kleine dingen zijn zoals koffie halen, een praatje maken (oprechte interesse tonen), of concrete dingen zoals je hulp aanbieden bij een bepaald project, mee te denken over vraagstukken of taken overnemen. Het gaat erom dat je laat zien dat je de ander steunt en waardeert. 

Dus ga aan de slag met deze acties en onthoudt: gewoon even tijd maken voor je sociale relaties en je zult merken dat je gelukkiger wordt en beter presteert!

Deel 2 van de (werk-)geluk serie: Je krijgt wat je verwacht

In deze blogreeks bespreek ik de voordelen van (werk-)geluk volgens de Positieve Psychologie en geef ik tips en handvatten om meer geluk in je leven en in je bedrijf te krijgen. Vorige keer heb ik het gehad over hoe ‘geluk’ voor 90 procent wordt bepaald door je interne belevingswereld, en hoe je door simpelweg bewuster te zijn van jezelf en je omgeving, door bijvoorbeeld meer te focussen op het hier en nu, kunt werken aan je eigen geluk. Dit keer wil ik inzoomen op manieren waarop bedrijven en organisaties het geluk van hun werknemers – en daarmee ook hun prestaties – positief kunnen beïnvloeden.

Waarom ook al weer?

Waarom zouden bedrijven meer gelukkige werknemers willen? Het antwoord is simpel, gelukkige mensen presteren namelijk beter. In mijn vorige blog noemde ik het al kort: De positieve psychologie heeft wetenschappelijk aangetoond dat gelukkige mensen creatiever, productiever, energieker en stressbestendiger zijn. Dat betekent voor het bedrijf dus betere resultaten. Wanneer ik het bovenstaande aan mensen vertel, komt er meestal een kleine lach en redelijk snel daarna volgt een volmondig “ja, dat klopt!”. Want eigenlijk is het natuurlijk hartstikke logisch. Maar als ik vervolgens aan diezelfde mensen vraag wat er binnen hun organisatie precies wordt gedaan om het geluk van de werknemer te verhogen, valt er (te) vaak een stilte. Ja, sommigen kunnen nog wel de koffieautomaat noemen die lekkere koffie maakt (“met echte koffiebonen in plaats van het gevriesdroogde spul!”), of de maandelijkse borrel, maar veel verder komen ze niet. En dat is zonde, want hier valt nog veel winst te behalen. Maar hoe dan?

Verander de werkomgeving!

Organisaties moeten een omgeving zien te creëren waarin mensen de mogelijkheid krijgen zich te ontwikkelen en zich te richten op hun werkgeluk. Een omgeving waarin mensen aangemoedigd worden om een positievemindset te bereiken en om betekenis te vinden in hun werk.

Google is een mooi voorbeeld van zo’n omgeving: werknemers worden aangemoedigd om naar de (gratis!) yoga of pilates lessen te gaan, er worden mindfulness cursussen gegeven, al het eten en drinken is gratis (en ze stimuleren gezond voedsel), je mag je huisdieren meenemen naar kantoor (thuiswerken is ook geen probleem), en daarbovenop mag je ook nog eens 20 procent van je tijd besteden aan persoonlijke projecten (je mag zelf weten wat)! Kortom, Google doet er alles aan om de werknemer de ruimte en mogelijkheid te geven om zich goed te voelen, en om gelukkig te zijn tijdens het werk. Natuurlijk kan lang niet elke organisatie zo ver gaan als Google, maar de achterliggende principes zijn prima te volgen. Geef werknemers ruimte en verantwoordelijkheid om dingen op hun eigen manier gedaan te krijgen, moedig mensen aan om voldoende pauzes te nemen, tijdens lunchpauzes een wandeling te maken of op z’n minst niet aan het bureau te lunchen. En je hoeft ook geen Google te zijn om leuke manieren te bedenken die je werkomgeving positief veranderen. Zo heeft SurePayroll, een loonadministratiebedrijf, een leuke manier bedacht om te laten zien dat fouten maken niet erg is, dat iedereen fouten mag maken. Ze hebben hiervoor een “Best New Mistakes” competitie opgezet, waar werknemers hun fouten kunnen inzenden, met de lessen die ze eruit hebben getrokken. Ze gaan zelfs zo ver dat de winnaars van de competitie een geldprijs krijgen. Dit is de manier waarop SurePayroll probeert een werkomgeving te creëren waarin werknemers zich veilig voelen om te experimenteren, fouten te maken en te leren. Maar er zijn natuurlijk nog vele andere manieren, en lang niet alle manieren kosten geld.

Zo kun je bijvoorbeeld al een grote verandering teweeg brengen door aandacht te besteden aan de verwachtingen van het management. Verwachtingen van managers hebben namelijk veel invloed op het uiteindelijke gedrag van werknemers. Dit wordt ook wel het Pygmalion Effect genoemd. Het Pygmalion Effect stelt dat “followers” (in dit geval werknemers) zich gaan gedragen naar de verwachtingen van hun “leaders” (in dit geval leidinggevenden). Een korte toelichting: in één van de bekendste psychologische experimenten, door Robert Rosenthal en Lenore Jacobson, werd tegen leerkrachten gezegd dat ze een aantal toptalenten in hun klas hadden zitten, noem ze even leerling A, B en C. In werkelijkheid waren deze leerlingen geen toptalent, ze scoorden gemiddeld op de testen. Het bijzondere is, dat aan het eind van het jaar de leerlingen A, B en C daadwerkelijk topresultaten hadden behaald - de leerkracht had dus precies de resultaten gekregen die hij had verwacht!

Ook op de werkvloer is dit Pygmalion Effect werkzaam, dus als manager/leidinggevende krijg je vaak letterlijk wat je van je teamleden verwacht. Zo kom ik bijvoorbeeld soms teams tegen die onder werktijd niet mogen internetten. Het management denkt dat als werknemers de kans krijgen, dat ze dan de hele tijd op nu.nl of Facebook zitten, omdat ze dat ‘natuurlijk’ leuker vinden dan het werk. Het ironische is dat door deze aanpak de mensen minder gemotiveerd zijn en minder binding met de organisatie voelen, waardoor de productiviteit omlaag gaat -> verwachting is uitgekomen! Andersom zal je bij teams waarbij de werknemers wél vrijheid, en daarnaast ook verantwoordelijkheid krijgen, dat de productiviteit omhoog gaat. De verwachting dat de werknemers de vrijheid en verantwoordelijkheid aankunnen en er juist van groeien, komt uit!

Pygmalion Effect gebruiken

Mijn tips van deze keer hangen dan ook samen met het Pygmalion Effect. Zorg dat je als leidinggevende een positief beeld krijgt van je team/werknemers. Op deze manier zal je merken dat je ook positievere verwachtingen ontwikkelt (die vervolgens dan ook zullen uitkomen!). Hoe kun je hier aan werken? Door bijvoorbeeld te beginnen met het volgende:

  • Bedank elke week een teamlid om zijn of haar positieve bijdrage op de werkvloer. Wees hierin specifiek, en benoem welke kwaliteit(en) hij of zij hiervoor heeft ingezet. Stel: een medewerker heeft een collega geholpen met een bepaald probleem. Je kunt deze medewerker hiermee complimenteren, door bijvoorbeeld te zeggen: “Goed gedaan, ik zag dat je dat en dat deed, waardoor dit en dit gebeurde…”. Op deze manier geef je iemand niet alleen waardering, maar zorg je ook dat deze persoon wat meer inzicht en vertrouwen krijgt in zijn of haar kunnen.
  • Richt evaluatie- en beoordelingsmomenten dusdanig in dat er meer focus komt op de kwaliteiten van de werknemer, in plaats van te focussen op verbeterpunten. Natuurlijk zijn er ook verbeterpunten, maar de balans moet wel goed zijn. Stel: een werknemer komt vaak met goeie creatieve ideeën, maar is slordig in dingen afmaken of structuur aanbrengen. In plaats van het tijdens een evaluatie moment te hebben over de vraag hoe hij/zij meer structuur moet aanbrengen in het werk, zou je de focus kunnen leggen op hoe de werknemer de creatieve ideeën meer of beter kan inzetten.
  • Zet je teamleden in op taken en werkzaamheden waarbij ze optimaal gebruik kunnen maken van hun kwaliteiten. Stel: een teamlid is goed in het stellen van kritische vragen. Zet hem/haar dan niet in aan het begin van een brainstorm sessie, maar pas aan het einde van het proces, als er al een voorstel op tafel ligt, of bijvoorbeeld om iets te reviewen of controleren.

Een organisatie aansturen op het geluk van de werknemer is niet alleen een strategische keuze, want naast de eerder genoemde positieve effecten op werknemer en organisatie is het ook ontzettend leuk om je met geluk bezig te houden! Kortom, je maakt niet alleen je bedrijf een stuk gelukkiger, maar ook jezelf. Lijkt mij de moeite van het proberen waard, nietwaar?

Is (werk)geluk maakbaar? Nou en of!

Geluk. Iedereen heeft het er tegenwoordig over: het is de nieuwe lifestyle, het nieuwe streven. Maar heeft iedereen het over hetzelfde geluk? En wat kun je er eigenlijk mee?

Waar ik het in deze blog reeks over wil hebben, is het geluk waar het bedrijfsleven, en de HR-professional, het meeste aan heeft: Geluk volgens de Positieve Psychologie. 

Positieve psychologie
Martin Seligman, een van de grondleggers van de Positieve Psychologie, schreef samen met de Amerikaanse/Hongaarse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi een artikel waarin ze pleitten voor een radicale verandering in de psychologie. In plaats van te focussen op hoe we het disfunctioneren van mensen kunnen voorkomen en genezen, zou de psychologie zich meer moeten richten op de vraag hoe we mensen optimaal kunnen laten functioneren. Meer aandacht voor het positieve dus. En dat is gelukt! De positieve psychologie is tegenwoordig een volwaardige stroming binnen de psychologie geworden, die onderzoek doet naar het optimaal functioneren van mensen. Een van de belangrijkste bevindingen van de positieve psychologie is dat ‘welbevinden’, in de volksmond ‘geluk’, een belangrijke voorspeller is van optimaal functioneren. Met andere woorden, gelukkige mensen kunnen beter functioneren!

 

De werkvloer
Hoe vertaalt zich dat naar de werkvloer? Met sterke resultaten: gelukkige mensen presteren beter. Als je je goed voelt, een ‘goede dag’ hebt, dan gaat alles veel makkelijker. De positieve psychologie heeft dit met legio wetenschappelijke onderzoeken aangetoond: mensen die gelukkiger zijn (hoger scoren op welbevinden), zijn productiever, creatiever, kunnen beter omgaan met stress en zijn zelfs minder vaak ziek. Best logisch eigenlijk, maar hoe zouden organisaties hier de vruchten van kunnen plukken? Door de focus op het geluk van de werknemer te richten. Door een bedrijfscultuur en omgeving te creëren waarin de mensen de mogelijkheid hebben om te werken aan hun geluk.

Geluk maakbaar?
Maar hebben we zelf wel invloed op ons geluk? Of is het gewoon iets wat je overkomt en hangt geluk dus af van je omstandigheden? Volgens Sonja Lyubomirsky, hoogleraar psychologie, is slechts 10 procent van ons geluk afhankelijk van externe factoren. De overige 90 procent (!) die bepaalt hoe gelukkig we zijn, ligt bij onszelf. Onderzoek heeft aangetoond dat een gebeurtenis, hoe extreem dan ook (variërend van verlamd raken tot aan de loterij winnen), weliswaar je leven kan veranderen, maar weinig tot geen invloed heeft op hoe gelukkig je bent. Wat blijkt: drie maanden na de gebeurtenis waren zowel de loterij winnaars als de mensen die verlamd waren geraakt, even gelukkig als voor de gebeurtenis!

Hoogleraar sociale psychologie Dan Gilbert doet er in zijn geweldige TED talk nog een schepje bovenop: Mensen zijn zelfs in staat hun geluk te fabriceren! Nee, hij heeft het niet over drugs, hij heeft het over het menselijke brein dat in staat is om ons gelukkig te laten voelen, ook al lopen dingen niet zoals we willen. Een mooi voorbeeld is Moreese Bickham, een man die 37 jaar in de gevangenis heeft gezeten voor een misdaad die hij niet had gepleegd. Hij werd aan de hand van nieuw DNA onderzoek op 78-jarige leeftijd alsnog vrijgesproken. Zijn woorden toen hij vrijkwam: “I don’t have a minute’s regret, it was a glorious experience”.

In deze en de volgende paar blogs, zal ik ingaan op de verschillende manieren waarop jij zelf aan je geluk kan werken. Ook geef ik tips om organisaties een cultuur te kunnen laten creëren waarin er tijd en aandacht voor het geluk van de werknemer is.

Genieten
We beginnen de reeks met een oefening van Martin Seligman. Hij noemt in zijn artikelen een aantal eenvoudige interventies die een positieve invloed hebben op je geluksgevoel. Deze mindfulness oefening heet ‘genieten’ en gaat als volgt:

Geniet de komende maand iedere dag van minimaal 1 activiteit die je normaal gesproken gehaast of gedachteloos uitvoert. Het kan gaan om een maaltijd (neem de eerste hap alsof je het nog nooit hebt gegeten, proef bewust wat je eet), een wandeling naar werk (geniet van de frisse lucht, voel de zon, hoor de vogels, en wees je bewust van je eigen lichaamsbeweging), of een douche (geniet van het warme water, voel je spieren ontspannen). Schrijf na afloop op wat er anders was en hoe je het hebt ervaren.

Het effect van deze oefening is dat je je wat meer bewust wordt van het hier en nu, en dat je je beseft dat je in het dagelijks leven eigenlijk best vaak met je gedachten ergens anders zit. Doordat onze gedachten erg snel afdwalen (piekeren, plannen maken, nadenken over hoe je dingen anders had moeten doen), vergeten we vaak te genieten van hetgene wat we aan het doen zijn. Zo vergeten we vaak zelfs te genieten van het heerlijke ijsje waarop we onszelf trakteren tijdens een zonnige dag: je koopt een ijsje, bent ondertussen met je hoofd bij je werk of al plannen aan het maken voor de rest van de week en voor je het door hebt, is je ijsje op!

 Een ander positief gevolg van deze oefening: door meer in het hier en nu te leven, hou je minder ruimte in je hoofd over om te piekeren. Stressvolle gedachten blijven vaak maar doormalen. Door je aandacht te richten op wat er hier en nu gebeurt, onderbreek je deze stressvolle gedachtestroom en geef je je hersenen iets anders om op te focussen.

Een eenvoudige oefening, maar wel één die aandacht en commitment vraagt om consequent (met andere woorden, dagelijks) vol te houden. Wie gaat de uitdaging aan? Deel je ervaringen!